Cosmos

Overweldigend. Dat was de tentoonstelling Wolluk in the Sixties in het Huis van Waalwijk. Bijna drieduizend mensen togen naar het voormalige stadhuis. Iemand die het op Facebook 'een aanfluiting' vond omdat het gebouw niet voor gehandicapten toegankelijk is, heeft het toch echt niet goed begrepen. Daar deed architect Kropholler in de jaren dertig van de vorige eeuw nog niet aan en dat kun je de vrijwilligers van Heemkundekring de Erstelinghe ook niet kwalijk nemen. Die richtten hun blik op de jaren zestig, dat mythische tijdperk waarin welvaart en vrijheid voor een revolutie zorgden en Waalwijk getuige de honderden foto's, krantenknipsels en ander moois van dorp in stad veranderde. Het tijdperk ook waarin mensen leerden te zeggen wat ze vonden. Dus mogen ze zelfs zoiets moois een aanfluiting vinden... Ik ben zelf van 1963, dus de jaren zestig heb ik niet echt heel bewust meegemaakt. In het boek met klassenfoto's van de Jozefschool ontbrak mijn klasje van juffrouw Dumoulin; de jaargang eerder staat er nog net in... Hè, net te laat was ik dus, toen ook al... Ook heel herkenbaar!
Maar de tentoonstelling was een feest, want die ging over de wereld waar ik in opgegroeid ben en die zijn sporen tot op de dag van vandaag nalaat. Vreemd hoe het brein 'verdwenen' herinneringen aan de bloemenkraam van Van Bladel, de houten keten van de bieb, Koosje en Marietje Pen, de zaal van bioscoop Musis Sacrum en de sleutelbar van café De Schuur terughaalt door middel van een plaatje op het netvlies. De rest volgt dan vanzelf.
Mijn oom meldt in een nieuwjaarskrantadvertentie: 'Ook in 1961 komt het fijne kwaliteitsgebak van uw banketbakker! Anton van de Water'. 'Al onze klanten, vrienden en en bekenden, wensen wij een voorspoedig nieuwjaar.' Ik moet denken aan mijn opa, die ook Anton heette en de bakkerszaak begonnen was. Hij overleed in 1965. Wel gezien, niet gekend, net als zoveel in die eerste onschuldige jaren van het leven.
En zo moeten de vele honderden bezoekers van de tentoonstelling hun eigen herkenningen hebben gevierd.
Ik liep constant met een glimlach door het Huis. Ronduit hilarisch is het taalgebruik in personeelsadvertenties. Zo zoekt schoenfabriek Hollandia 'jonge mensen en gehuwde vrouwen', en voor die laatste kan de werktijd 'eventueel worden aangepast'. De firma Cunen zoekt in 1960 nog een 'flinke eerste verkoopster'. The Shakin'Arrows brengen een 'Amerikaanse rockshow'.
Hollandia zou in de sixties trouwens zijn doodsstrijd beginnen, net als menig ander schoen- en leergerelateerd bedrijf. Het was immers ook het decennium dat de schoen- en leerindustrie in Waalwijk klap na klap kreeg.
Soms maakte de glimlach even plaats voor verbijstering. Zoals over een krantenknipsel uit 1962, dat verhaalt hoe in de nacht van eerste op tweede kerstdag zes leden van de familie Trimbach in de Thorbeckelaan 'door gasverstikking' om het leven kwamen.
Ik hoorde mensen klagen dat de expositie slechts een avond en twee dagen duurde. De organisatie kon niet meer huur betalen. Ik heb me laten vertellen dat die 75 euro per dag bedroeg, voorwaar toch geen astronomisch bedrag. Tip voor de volgende keer: zet een collectebus bij de uitgang en laat mensen vrijwillig een bijdrage doen. In dat geval had deze expositie zeker nog een paar weken kunnen blijven staan. Slechts één ding kon de indruk van Wolluk in the Sixties overtreffen. Ik was maandagochtend heel vroeg wakker en heb met open mond voor het raam staan te kijken naar de bloedmaan; de totale maansverduistering. Ik maakte het laatste deel mee, toen de schaduw van de aarde zich tergend langzaam uit de maan terugtrok. De cosmos toonde zijn overweldigende schoonheid en immense krachten. Net zoals de Wollukse micro-cosmos van de jaren zestig in het Huis van Waalwijk. Op beide fenomenen is slechts één woord van toepassing: subliem.